Dünya kurmak için Obsidian mı Notion mı: bağlantılı notlar mı, veritabanları mı?

Bir denizcin, bir fener bekçin, bir limanın ve sırrı olan bir loncan var; hepsi tek bir belgeye sığmaz oldu. Obsidian ile Notion arasında karar vermeye çalışıyorsan, ikisinin zıt uçlardan başladığını fark et: Biri kendi diskindeki bağlantılı metin dosyalarından, diğeri çevrimiçi bir çalışma alanındaki veritabanlarından. Ünlerine bakarak seçersen uyumsuzluğu elli kayıt sonra fark edebilirsin.

Bu karşılaştırma, iki şirketin 11 Ekim 2026’da kontrol edilen belgelerine dayanır; uygulamalı bir test değildir. Hangi aracın kime uyduğuna dair ifadeler editoryal görüşlerimizdir.

Notlarının biçiminden yola çık#

Obsidian notları, kendi dosya sistemindeki bir klasör olan kasada (vault) Markdown biçimli düz metin dosyaları olarak saklar; başka düzenleyiciler de bu dosyaları açıp değiştirebilir (How Obsidian stores data). Notion ise veritabanlarını sayfa koleksiyonları olarak tanımlar: Her öge içine yazabileceğin bir sayfadır, özelliklerle etiketlenir ve tablo, liste ya da takvim gibi görünümlerle gösterilir (Intro to databases).

Pratikte fener bekçisi Obsidian’da başka dosyalara bağlantı veren bir metin dosyasıdır. Notion’da ise alanları başka veritabanlarındaki ögeleri gösteren, Karakterler veritabanındaki bir ögedir. İlk sorman gereken soru şu: Dünyan hakkında çoğunlukla düzyazı mı yazıyorsun, yoksa onda alanlara göre bilgi mi arıyorsun?

Aynı küçük dünyayı ikisinde de kur#

Deneme dünyası Kül Limanı: Feneri bir kış boyunca sönük kalan bir ada limanı. Beş kaydı var: denizci Josca Fenn; fener bekçisi Brannoc Tull; feneri işleten lonca, Fener Birliği; Kül Limanı’nın kendisi ve Karanlık Kış. Hepsini tek bir sır bağlar: Brannoc feneri Birlik’in emriyle söndürdü.

Obsidian’da beş not oluştur ve yazdıkça bağla. Yapı bekleyebilir. Alanlara ihtiyaç duyduğunda özellikler (properties) ekle: Notun başında YAML olarak dururlar, türleri arasında Text, List, Number, Checkbox ve Date vardır; bir özelliğin içindeki bağlantı tırnak içine alınmalıdır (Properties).

---
tür: karakter
birlik: "[[Fener Birliği]]"
yer: "[[Kül Limanı]]"
kanon: kesin
---
Kül Limanı fenerinin bekçisi. Birlik’in emriyle
[[Karanlık Kış]] boyunca feneri söndürdü.

Notion’da Karakterler, Mekânlar, Hizipler ve Olaylar veritabanlarını oluştur; çok kayıt girmeden önce özelliklerine ve ilişkilerine karar ver. Bir ilişki, oluştururken “Show on [veritabanı adı]” seçeneğini açmadığın sürece tek yönlüdür (Relations & rollups).

Bize göre öğrenme eğrisinin büyük kısmı bu farktan doğar. Obsidian, neye ihtiyacın olduğunu öğrenene kadar yapı kararlarını ertelemene izin verir; Notion bu kararları baştan ister ve hangi alanların önemli olduğunu zaten biliyorsan bunun karşılığını verir. Beş kayıtla ikisi de zor değildir. Asıl soru, bu kararları ne zaman vermek istediğin.

Kayıtları bağla ve her anmayı bul#

Obsidian. Bir notu bağlamak için [[ yaz. Bir dosyanın adını değiştirdiğinde Obsidian ona giden iç bağlantıları otomatik olarak güncelleyebilir (Internal links). Geri bağlantılar (Backlinks) eklentisi, etkin nota bağlantı veren notları (linked mentions) ve notun adının düz metin olarak geçtiği yerleri (unlinked mentions) listeler (Backlinks). “Karanlık Kış nerelerde geçiyor?” diye sorduğunda, ondan bağlantı vermeden söz eden bir sahne notu da listede çıkar.

Notion. Bir sayfayı anmak için @, [[ ya da + yaz. Bir sayfayı her @ ile andığında geri bağlantı otomatik oluşur ve yalnızca erişimin olan sayfaların geri bağlantılarını görürsün (Links & backlinks). Çift yönlü bir ilişki, Brannoc’u Fener Birliği’nin altında, Birlik’i de Brannoc’un sayfasında gösterir.

Bizim okumamız şu: Obsidian düzyazıdaki dağınık anmaları yakalamakta daha iyidir; Notion’ın ilişkileri ise yapılandırılmış bağlantıları iki taraftan da gösterir. Notion’ın yardım sayfası geri bağlantıları yalnızca @ ile anmalar üzerinden anlatır; düz metin bir anmayı bulmak için arama yapman gerekir.

Yapıyı karşılaştır: Bases ve özellikler mi, ilişkiler ve toplamalar mı?#

Notion yapıyı veritabanının içine kurar. İlişkiler çift yönlü olabilir, tek sayfayla sınırlanabilir ya da aynı veritabanına geri dönebilir; toplama (rollup) alanları da bunların üzerinden hesap yapar: benzersiz değerleri gösterir, sayar ya da sayılar için toplam, en küçük ve en büyük değeri bulur (Relations & rollups). Bağlantılı bir görünüm (linked view), özgün veritabanının görünümlerini değiştirmeden başka bir sayfada süzülebilir (Data sources & linked databases). “Fener Birliği’nin kaç adlandırılmış üyesi var?” sorusu tek bir Count all toplamasıyla yanıtlanır.

Obsidian yapıyı Bases çekirdek eklentisiyle ekler. Bu eklenti notları ve özelliklerini sıralayıp süzebileceğin ve düzenleyebileceğin, veritabanına benzer görünümlerde gösterir; veriler Markdown dosyalarında kalır (Introduction to Bases). Düzenler arasında tablo, kart, liste ve Kanban var (Bases views); file.hasLink("Fener Birliği") gibi bir süzgeç Birlik’e bağlantı veren notları bulur (Bases functions). Belgelenen özellik türleri arasında bir ilişki türü yoktur; bu yüzden Brannoc’un özelliklerindeki bir bağlantı tek yönü gösterir, öbür yönü geri bağlantılardan ya da bir base’den görürsün.

Çapraz başvurulu alanlar üzerinden düşünüyorsan Notion bunlar için daha az kurulum ister. Her şeyi okunabilir metin olarak tutup sorguları sonra eklemeyi tercih ediyorsan Obsidian’ın yaklaşımı bu kapıyı açık bırakır.

Çevrimdışı çalış ve kendi kopyanı tut#

Obsidian notlarını varsayılan olarak bulutta değil, cihazında saklar. Yedekleme rehberi, yerel depolamanın da bozulabileceği veya kaybolabileceği, Obsidian Sync dâhil eşitleme hizmetlerinin yedekleme için tasarlanmadığı ve File recovery eklentisinin yararlı ama sınırlı olduğu konusunda uyarır (Back up your Obsidian files). Sync ayrı bir ek hizmettir (Obsidian Sync).

Notion çevrimdışı olarak masaüstü ve mobil uygulamalarında çalışır, tarayıcıda çalışmaz. Sayfaları tek tek Available offline olarak işaretlersin; alt sayfalar otomatik inmez ve bir veritabanının ilk görünümünün yalnızca ilk 50 satırı iner. İki kişi aynı select özelliğini çevrimdışıyken değiştirirse yalnızca bir değişiklik kaydedilir (Use pages offline). Notion, verilerinin bulutta her zaman yedeklendiğini söyler ve onları saklamak için dışa aktarmana da izin verir (Export your content). Sayfa sürüm geçmişinin ne kadar geriye gittiği planına bağlıdır (Delete & restore content).

Yani sinyal olmayan bir vapurda yazarken Brannoc’un Notion sayfası ancak onu indirdiysen yanındadır. Obsidian’da kasa onu nerede tutuyorsan oradadır ve yedekler senin işindir.

Ortak yazarlarla, oyuncularla veya okurlarla paylaş#

Notion her sayfayı bir izin düzeyiyle paylaşmana izin verir: Full access, Can edit, Can comment ya da Can view; veritabanlarında bunlara ek olarak kayıtları düzenlemeye izin verip yapıyı değiştirmeye izin vermeyen Can edit content da var. Konukların (guests) kendi Notion hesabı olması gerekir (Sharing & permissions). Bir sayfayı web’de yayımlamak bütün alt sayfalarını da yayımlar (Notion Sites); Kül Limanı’nın altındaki bir sırlar sayfası da onunla birlikte herkese açılır.

Obsidian bir kasayı Sync üzerinden paylaşır. Her ortak çalışanın etkin bir Sync aboneliği olmalıdır; davet etmek dışında herkes kasa sahibiyle aynı izinlere sahiptir ve Obsidian aynı dosyanın birkaç kişi tarafından canlı düzenlenmesini henüz desteklemez; düzenlemeler değişiklikler eşitlendiğinde görünür (Collaborate on a shared vault). Okurlar veya oyuncular için Obsidian Publish, yayımlanacak notları seçip bir wiki olarak sunduğun barındırılan bir hizmettir (Obsidian Publish). Brannoc’un sırrını ayrı bir notta tut ve o notu seçme.

Dışa aktar ya da birinden ötekine taşın#

Obsidian notları zaten Markdown dosyalarıdır. Notion sayfaları Markdown, tam sayfa veritabanlarını ise sayfaları için Markdown dosyalarıyla birlikte CSV olarak dışa aktarır (Export your content). İlişki özellikleri düz metin URL olarak dışa aktarılır ve şimdilik bir CSV içe aktarılırken ilişkiler yeniden kurulamaz (Relations & rollups).

Notion’dan Obsidian’a. Obsidian’ın Importer eklentisi bir API anahtarıyla (token) Notion hesabına bağlanıp veritabanlarını ve formülleri Bases’e dönüştürebilir ya da bir HTML dışa aktarımını .zip olarak içe aktarabilir; ikinci yol veritabanlarını korumaz. Obsidian bu iş için Notion’ın Markdown dışa aktarımını önermez; API yolu da her veritabanının yalnızca birincil görünümünü içe aktarır (Import from Notion).

Obsidian’dan Notion’a. Notion, Markdown dosyalarını tek tek ya da bütün bir klasörü ZIP olarak içe aktarır (Import data into Notion). Yardım sayfası [[...]] biçimindeki vikibağlantıların ya da YAML özelliklerinin nasıl aktarıldığını söylemez; bu yüzden önce Kül Limanı’nın beş notunu taşı ve kontrol et.

Seçerken yapılan yaygın hatalardan kaçın#

Proje büyüklüğüne ve ekibe göre seç#

• Tek roman, tek yazar. İkisi de iş görür. Bize göre Obsidian uzun düzyazı notları tutan ve denetimi kendisinde olan dosyalar isteyen yazarlara, Notion ise çoğunlukla kim nerede, kim kime hizmet ediyor gibi sorular soran yazarlara uyar.
• Bir seri ya da kalabalık bir kadro. Notion’ın ilişkileri ve toplamaları, kesişen soruları az kurulumla yanıtlar. Obsidian’ın özellikleri ve Bases daha fazla ayarla benzer bir alanı karşılayabilir; üstelik her şey dosyalarda kalır.
• Bir oyun yöneticisi. İkisi de okura açık bir wiki yayımlayabilir. Oturumdan önce yayımladığın şeyi bir oyuncunun gözüyle aç.
• Ortak yazan bir grup. Notion kişi bazında izinleri belgeler. Obsidian’ın paylaşılan kasaları herkese aynı hakları verir ve aynı dosyanın canlı düzenlenmesine izin vermez; iki kişi aynı kaydı aynı anda düzeltiyorsa bu önemlidir.

Somut bir Obsidian düzeni için küçük Obsidian defterine bak; okurların mekân mekân gezdiği bir dünya wiki’si için Obsidian ile World Anvil’i karşılaştır.

İkisi de uymuyorsa. Bir kasa ya da veritabanı tasarlamadan, Word veya Google Docs’taki metninin yanında hazır bölümler isteyen bir romancı Yazar.io’ya bakabilir. Karakterler, Mekanlar, Topluluklar ve Lore gibi bölümlerle başlar; bir ad yazdığında kendiliğinden bağlanır ve her sayfada bir geri bağlantı paneli bulunur (özellikler). Markdown dışa aktarımı, Yazar.io’nun Obsidian ve Notion ile uyumlu olarak tanımladığı bir .zip dosyası olarak gelir (yenilikler). Ortak düzenleme ve içe aktarma yoktur; ortak yazan bir grup ya da elinde mevcut bir kasa olan bir yazar önce bunu tartmalıdır.