Obsidian’da küçük bir dünya kurma defteri

Kayıkçının birine iyilik borcu olduğunu hatırlıyorsun. Ama o kişinin hancı mı, gümrük görevlisi mi, yoksa geçen hafta hikâyeden çıkardığın biri mi olduğunu hatırlamıyorsun. İşe yarayan defter, bu belirsizliği yazmaya devam edebileceğin kadar hızlı giderir.

Bu rehber uygulamalı ürün incelemesi değil, küçük bir çalışma düzeni önerisidir. Obsidian’ın belgeleri Markdown notlarının yerel klasörlerde saklandığını ve notlar arasında iç bağlantılar kurulabildiğini açıklar. Aşağıdaki temel yöntem bu belgelenmiş olanaklarla sınırlıdır ve eklenti gerektirmez; sonraki bölümler Obsidian’la birlikte gelen birkaç isteğe bağlı çekirdek eklentiye değinir. Klasör adları ve şablonlar editoryal önerilerdir.

Üç soruluk bir başlangıç notu oluştur#

Obsidian’ın yeni kasa oluşturma akışını kullan, ardından Dünya başlangıcı adlı bir not aç. Üç başlık ekle: kesinleşenler, henüz kararlaştırılmayanlar ve sıradaki sahnenin ihtiyaçları. İlk başlığın altına yalnızca sık kullandığın notların bağlantılarını koy.

Başlangıç notu küçük bir çalışma dizini olmalıdır. Bir gün icat edebileceğin her şeyin listesine dönüşmesin. Hikâye şimdilik bir nehir kasabasını, limanını ve üç kişiyi içeriyorsa başlangıç koleksiyonunun tamamı bunlar olabilir.

Her bilginin asıl yerini belirle#

Kayıkçı Mara ve Kuzey iskelesi notlarını oluştur. Mara’nın borcuyla ilgili güncel bilgiyi kendi notuna yaz. Mekân notuna aynı bilgiyi kopyalamak yerine Mara’ya bağlantı ver. [[Kayıkçı Mara]] biçimi, Obsidian belgelerinde açıklanan vikibağlantısı yazımını kullanır.

Bu düzen, güncellemeyi hatırlaman gereken yerlerin sayısını azaltır. Çelişkileri kendiliğinden önlemez. Bir bilgi değiştiğinde ona bağlı notları ve sahneleri de gözden geçir.

Kısa bir karakter notu şöyle olabilir:

# Kayıkçı Mara

## Kesinleşenler
Kış geçişinden sonra gümrük görevlisine bir iyilik borçlu.
[[Kuzey iskelesi]] noktasında çalışıyor.

## Açık sorular
Borcunu ödemek için kayığını tehlikeye atar mı?

## Hikâyedeki işlevi
Borç, dördüncü bölümdeki kaçışı zorlaştırıyor.

Olasılık ile kararı ayır#

Açık başlıklar veya etiketler kullan. “Görevli, Mara’nın kuzeni olabilir” cümlesi karar verilene kadar açık sorular arasında kalmalıdır. Bu ayrım olmazsa vazgeçilen bir olasılık zamanla kesin bilgi gibi geri dönebilir.

Bir karar birden fazla sahneyi etkiliyorsa değişikliğin nedenini kısaca yaz: “Borcu sınır anlaşmazlığına bağlamak için alacaklıyı hancıdan görevliye çevirdim.” Her fikir denemesini sonsuza kadar saklaman gerekmez. Önemli bir seçimi açıklayan geçmişi koru.

Tek bir değişikliği defter boyunca izle#

Diyelim ki girişteki soruyu çözdün: Mara’nın borcu hancıya değil, gümrük görevlisine. Bu kararı deftere işle:

1. Bilgiyi asıl yerinde, Kayıkçı Mara notunda yeniden yaz ve önceki bölümdeki tek satırlık gerekçeyi ekle.
2. Ona nelerin bağlı olduğuna bak. Geri bağlantılar (Backlinks) çekirdek eklentisi, etkin nota bağlantı veren notları (linked mentions) ve notun adının bağlantısız, düz metin olarak geçtiği yerleri (unlinked mentions) listeler. Kuzey iskelesi büyük olasılıkla hâlâ geçerlidir; yine de oku.
3. Eski yanıtı ara. “Hancıya olan iyilik borcu” gibi bir satır Mara’nın adını hiç anmayabilir; geri bağlantılar onu kaçırır. Arama (Search) eklentisiyle kasada hancı sözcüğünü ara; bir ifadeyi birebir eşleştirmek için tırnak içine al.
4. Hikâyedeki işlevini yeniden oku. Alacaklısı artık bir gümrük görevlisi olduğuna göre dördüncü bölümdeki kaçış hâlâ işliyor mu? Emin değilsen bölümü hafızana güvenerek yamamak yerine bunu açık soru olarak kaydet.

Mara ileride bir soyadı kazanır ve notunun adını değiştirirsen Obsidian kasadaki iç bağlantıları otomatik olarak güncelleyebilir. Değişen bağlantılardır, metin değil. Ondan “kayıkçı” diye söz eden cümleleri yine kendin kontrol etmelisin.

Kısa bir bilgi bulma alıştırması yap#

Yeni klasörler eklemeden önce hiçbir şeyi yeniden düzenlemeden üç soruya yanıt bulmayı dene: Kayık seferlerinin durmasını kim istiyor, tartışmalı defter nerede ve hangi sahne ona bağlı? Bir yanıtı bulmak zorsa önce ilgili bağlantıyı veya başlığı iyileştir.

Kronoloji için ilgili kişilere bağlantılar içeren küçük bir çalışma zaman çizelgesi tut. Bütün çizelgeyi her karakterin notuna kopyalama. Aynı ilke hikâye mekânlarının haritası için de geçerlidir.

Bir not türü tekrarlandığında şablon ekle#

Önce üç dört mekân notunu elle yaz. O noktada hangi başlıkları gerçekten doldurduğunu bilirsin. Şablonlar (Templates), Obsidian’la birlikte gelen bir çekirdek eklentidir; ancak bazı çekirdek eklentiler varsayılan olarak kapalıdır, bu yüzden Ayarlar’daki çekirdek eklentiler (Core plugins) listesine bak. Eklentinin ayarlarında bir şablon klasörü seç, ardından şablonu etkin notta imlecin bulunduğu yere ekle. {{title}} değişkeni o notun başlığına dönüşür (Templates).

# {{title}}

## Kesinleşenler

## Açık sorular

## Buradaki kişiler
Burada yaşayan, çalışan veya saklananlara bağlantı ver.

## Hikâyedeki işlevi

Şablonu gerçek notların kadar kısa tut. Yirmi boş alan seni onları doldurmaya çağırır; onları doldurmak da bu defterin kaçınmak istediği ikinci projeye dönüşür.

Sık yapılan defter hatalarını düzelt#

Bunların her biri defteri kullanmayı kolaylaştırmadan daha kalabalık gösterir.

Geri yükleyebileceğin bir kopya tut#

Yerel depolama tek başına yedekleme yöntemi değildir. Notların ve eklerin için ayrı bir kopya tut; bu kopyayı açabildiğini zaman zaman kontrol et. Yedekleme sıklığını ne kadar çalışmayı kaybetmeyi göze alabileceğine göre belirle.

İleride okura açık bir başvuru dünyası istersen bu düzeni World Anvil’in yaklaşımıyla karşılaştır. Yanında küçük örnek projeni götür. Bütün arşivi taşımak, başarılı bir değerlendirmenin sonucu olmalı; değerlendirmenin kendisi olmamalıdır.

10 Ekim 2026 güncellemesi: Değişen tek bir bilgiyi defter boyunca izleyen bir örnek, kısa bir not şablonu ve sık yapılan hatalar tablosu eklendi.