Notatki do worldbuildingu w Obsidianie: mały notatnik

Pamiętasz, że przewoźniczka jest komuś winna przysługę. Nie pamiętasz, czy karczmarzowi, celnikowi, czy postaci, która w zeszłym tygodniu wypadła z historii. Przydatny notatnik to taki, który rozwiewa tę wątpliwość na tyle szybko, że możesz pisać dalej.

Ten poradnik proponuje prosty sposób pracy, a nie praktyczną recenzję produktu. Dokumentacja Obsidiana opisuje notatki Markdown przechowywane w lokalnych folderach i linki wewnętrzne między notatkami. Te udokumentowane możliwości wystarczą do opisanego niżej podstawowego podejścia, które nie wymaga żadnych wtyczek; w dalszych częściach wspominamy kilka opcjonalnych wtyczek podstawowych wbudowanych w Obsidiana. Nazwy folderów i szablony to sugestie redakcji.

Utwórz notatkę główną z trzema pytaniami#

Utwórz sejf (vault) za pomocą kreatora nowego sejfu w Obsidianie, a potem notatkę o nazwie Strona główna świata. Umieść w niej trzy nagłówki: co jest ustalone, co nie jest jeszcze rozstrzygnięte i czego potrzebuje następna scena. Pod pierwszym nagłówkiem linkuj tylko do notatek, z których korzystasz regularnie.

Notatka główna powinna być małym, roboczym spisem treści. Nie zamieniaj jej w listę wszystkiego, co dałoby się kiedyś wymyślić. Jeśli historia obejmuje na razie jedno miasteczko nad rzeką, jego port i trzy osoby, to może być cały twój początkowy zbiór.

Daj faktowi jedno główne miejsce#

Utwórz notatki Mara przewoźniczka i Północna przystań. W notatce Mary zapisz aktualny fakt dotyczący jej długu. W notatce o miejscu podlinkuj Marę, zamiast kopiować sformułowanie o długu. Link zapisany jako [[Mara przewoźniczka]] korzysta z udokumentowanej w Obsidianie składni linków wewnętrznych (wikilinks).

Ta konwencja zmniejsza liczbę miejsc, o których aktualizacji musisz pamiętać. Nie zapobiega jednak sprzecznościom automatycznie. Gdy fakt się zmienia, przejrzyj notatki i sceny, które od niego zależą.

Zwięzła notatka o postaci mogłaby wyglądać tak:

# Mara przewoźniczka

## Ustalone
Po zimowej przeprawie jest winna celnikowi jedną przysługę.
Miejsce pracy: [[Północna przystań]].

## Otwarte pytania
Czy zaryzykowałaby prom, żeby odwdzięczyć się za tę przysługę?

## Rola w historii
Dług komplikuje ucieczkę w rozdziale czwartym.

Odróżniaj możliwość od decyzji#

Używaj wyraźnych nagłówków lub etykiet. „Celnik może być kuzynem Mary” należy do otwartych pytań, dopóki nie podejmiesz decyzji. Bez takiego rozdzielenia odrzucona możliwość może po cichu wrócić jako rzekomy fakt.

Gdy zmieniasz decyzję, która wpływa na kilka scen, zostaw krótkie uzasadnienie: „Zmiana wierzyciela z karczmarza na celnika, żeby powiązać dług ze sporem granicznym”. Nie musisz na zawsze przechowywać każdej burzy mózgów. Zachowaj historię, która wyjaśnia ważny wybór.

Prześledź jedną zmianę w całym notatniku#

Załóżmy, że rozstrzygasz pytanie z początku: Mara jest winna przysługę celnikowi, a nie karczmarzowi. Przeprowadź tę decyzję przez notatnik:

1. Przepisz fakt w jego głównym miejscu, czyli w notatce Mara przewoźniczka, i dodaj jednozdaniowe uzasadnienie z poprzedniej części.
2. Sprawdź, co od niej zależy. Wtyczka podstawowa „Linki zwrotne” (Backlinks) wyświetla dwa rodzaje wzmianek: wzmianki z linkiem, czyli notatki linkujące do aktywnej notatki, oraz wzmianki bez linku, w których jej nazwa pojawia się jako zwykły tekst. Notatka Północna przystań prawdopodobnie jest nadal aktualna; i tak ją przeczytaj.
3. Wyszukaj starą odpowiedź. Zdanie w rodzaju „przysługa, którą jest winna karczmarzowi” może w ogóle nie wymieniać Mary, więc linki zwrotne go nie wyłapią. Przeszukaj sejf pod kątem słowa karczmarz; frazę ujmij w cudzysłów, żeby znaleźć dokładne dopasowanie.
4. Przeczytaj ponownie, jaką rolę Mara pełni w historii. Czy ucieczka w rozdziale czwartym nadal działa, skoro jej wierzycielem jest celnik? Jeśli nie masz pewności, zapisz otwarte pytanie, zamiast poprawiać rozdział z pamięci.

Jeśli Mara dostanie później nazwisko i zmienisz nazwę jej notatki, Obsidian może automatycznie zaktualizować linki wewnętrzne w całym sejfie. Zmienia linki, a nie prozę. Zdania, w których nazywasz ją „przewoźniczką”, nadal czekają na twoją kontrolę.

Zrób krótkie ćwiczenie z wyszukiwania#

Zanim dodasz kolejne foldery, spróbuj odpowiedzieć na trzy pytania bez porządkowania czegokolwiek: kto chce zamknięcia promu, gdzie jest sporny rejestr i która scena od niego zależy. Jeśli jedną z odpowiedzi trudno znaleźć, najpierw popraw właśnie ten link lub nagłówek.

Dla chronologii prowadź małą roboczą oś czasu z linkami do odpowiednich osób. Nie powtarzaj całej osi czasu w każdej notatce o postaci. Ta sama zasada dotyczy mapy miejsc akcji.

Dodaj szablon, gdy rodzaj notatki się powtarza#

Najpierw napisz ręcznie trzy lub cztery notatki o miejscach. Do tego czasu będziesz już wiedzieć, które nagłówki naprawdę wypełniasz. Templates (Szablony) to wtyczka podstawowa dołączona do Obsidiana, choć niektóre wtyczki podstawowe są na początku wyłączone; sprawdź Settings → Core plugins. W ustawieniach tej wtyczki wybierz folder szablonów, a potem wstaw szablon w miejscu kursora w aktywnej notatce. Zmienna {{title}} zamienia się w tytuł tej notatki (szablony).

# {{title}}

## Ustalone

## Otwarte pytania

## Kto tu jest
Podlinkuj każdego, kto tu mieszka, pracuje albo się ukrywa.

## Rola w historii

Szablon niech będzie tak krótki jak twoje prawdziwe notatki. Dwadzieścia pustych pól zachęca do wypełniania, a wypełnianie ich staje się właśnie tym drugim projektem, którego ten notatnik miał pozwolić uniknąć.

Napraw typowe błędy w notatniku#

Każdy z tych błędów sprawia, że notatnik wygląda na bardziej rozbudowany, ale wcale nie jest łatwiejszy w użyciu.

Miej kopię, z której da się odzyskać dane#

Lokalne przechowywanie samo w sobie nie jest strategią tworzenia kopii zapasowych. Trzymaj osobną kopię notatek i wszystkich załączników i co jakiś czas sprawdzaj, czy da się ją otworzyć. O częstotliwości kopii zapasowych decyduj według tego, ile pracy możesz sobie pozwolić stracić.

Jeśli później będziesz potrzebować świata referencyjnego dla czytelników, porównaj ten sposób organizacji z World Anvil. Zabierz ze sobą mały przykładowy projekt; przeniesienie całego archiwum powinno nastąpić po udanej ocenie, a nie być samą oceną.