Yazar.io czy Obsidian: gotowa przestrzeń czy własny sejf

Świat powieści możesz prowadzić w narzędziu, które już wie, czym jest postać, drzewo genealogiczne i oś czasu, albo w folderze połączonych notatek, w którym wszystko zależy od ciebie. Yazar.io należy do pierwszej kategorii, Obsidian do drugiej. Prawdziwe pytanie brzmi: jaką część systemu chcesz zbudować samodzielnie i jaką jego część chcesz trzymać we własnych plikach.

To porównanie opiera się na publicznej dokumentacji obu produktów, a nie na praktycznych testach.

Co dostajesz pierwszego dnia#

Yazar.io startuje z gotową strukturą. Nowa książka ma sekcje Postacie, Miejsca, Organizacje, Wiedza o świecie, Rasy, Stworzenia, Przedmioty, Zaklęcia, Wierzenia i Słownik pojęć, a obok nich Drzewo genealogiczne, Oś czasu i Notatki; przykładowa książka tylko do odczytu pokazuje, jak to wszystko się łączy (funkcje). Nazwę sekcji możesz zmienić dla jednej książki, na przykład zamieniając Zaklęcia w „Systemy mocy”, a szablony pól decydują, jakie pola pokazuje każda sekcja (aktualizacje). Rękopis zostaje w Wordzie lub Dokumentach Google; Yazar.io nie jest edytorem do pisania i nie generuje tekstu.

Obsidian startuje z pustym sejfem (vault): folderem na twoim komputerze, w którym notatki są zapisane jako pliki tekstowe Markdown (przechowywanie danych). Nic w nim nie wie, czym jest postać, dopóki tego nie zdecydujesz. Wybierasz foldery, rodzaje notatek, właściwości i wtyczki, a niektóre wtyczki podstawowe są na początku wyłączone (wtyczki podstawowe). Ta swoboda jest sednem sprawy, ale kosztuje czas potrzebny na konfigurację. Poradnik o małym notatniku w Obsidianie proponuje, by zacząć od trzech rodzajów notatek i dodawać strukturę dopiero wtedy, gdy odnajdywanie informacji zaczyna sprawiać trudność.

Jedna rodzina w obu narzędziach#

Oto przykład na tyle mały, że wprowadzisz go w dziesięć minut. Rodzina Vane opiekuje się klasztorem w Corrow, wysoko na górskiej przełęczy. Ada Vane prowadzi jego archiwum. Jej młodsza siostra Lis przenosi przez przełęcz listy, których opat wolałby nie widzieć. Archiwum założyła ich babka. Liczy się jedno wydarzenie: zima lawin, która na rok zamknęła przełęcz i uwięziła Lis po niewłaściwej stronie.

W Yazar.io Ada i Lis trafiają do sekcji Postacie, a Corrow do sekcji Miejsca. Przypisz siostrom matkę w relacji rodzica, a matce jej matkę, a Drzewo genealogiczne wypełni się samo i będzie gotowe do przestawiania metodą przeciągnij i upuść (funkcje; aktualizacje). Zima lawin staje się wydarzeniem na Osi czasu z obiema siostrami jako uczestniczkami i Corrow jako miejscem, więc pojawia się na wszystkich trzech stronach we właściwej kolejności. Do szablonu sekcji Postacie dodaj pole wyboru „Wie o listach”. Pytanie, kto zdradził Lis, trafia do Notatek, które przechodzą przez statusy od „Pomysł” do „Wykorzystane”.

W Obsidianie utwórz notatki dla Ady, Lis, Corrow i zimy lawin i połącz je linkami w rodzaju [[Lis Vane]]. Uporządkowane fakty przechowują właściwości. Właściwość typu lista może zawierać linki do rodziców, a właściwość liczbowa, taka jak year: 412, pasuje do wymyślonego kalendarza, bo właściwości typu data przechowują prawdziwe daty kalendarzowe (właściwości). Baza (base) może pokazać twoje notatki o wydarzeniach jako tabelę posortowaną według tego roku (Bases). Drzewo genealogiczne to „Canvas” (w polskim interfejsie: Tablica), na którym umieszczasz każdego krewnego jako kartę i rysujesz linie (Canvas). Każdy element działa, ale każdy trzeba złożyć samodzielnie.

Teraz przesuń lawinę o rok wcześniej. W Yazar.io edytujesz jedno wydarzenie, a każda powiązana strona pokazuje nową datę. W Obsidianie zmieniasz jedną właściwość, a baza sortuje się na nowo. W obu przypadkach każde zdanie, które wspomina stary rok, musisz znaleźć samodzielnie; w Obsidianie pomaga w tym wtyczka wyszukiwania, która przeszukuje tekst wszystkich notatek (wyszukiwanie).

Porównanie według zadań#

Linki i linki zwrotne#

Oba narzędzia odpowiadają na pytanie, które zadaje każde sprawdzanie ciągłości: gdzie jeszcze pojawia się ta nazwa? Yazar.io linkuje nazwę, gdy ją wpisujesz albo gdy użyjesz @, pokazuje panel linków zwrotnych na każdej stronie i automatycznie uzupełnia drugą stronę relacji (funkcje). Obsidian linkuje za pomocą podwójnych nawiasów kwadratowych i po zmianie nazwy notatki może zaktualizować linki w całym sejfie (linki wewnętrzne). Jego wtyczka „Linki zwrotne” (Backlinks) wyświetla wzmianki z linkiem oraz wzmianki bez linku, w których nazwa pojawia się jako zwykły tekst (linki zwrotne). Wzmianki bez linku wyłapują odniesienia, którym zabrakło linku: to niewielka, ale realna przewaga.

Lokalne pliki i własność danych#

W Obsidianie kwestia własności jest maksymalnie prosta: pliki Markdown w folderze, które można edytować w dowolnym edytorze tekstu i które domyślnie są przechowywane na twoim urządzeniu, a nie w chmurze (przechowywanie danych; kopie zapasowe). Yazar.io trzyma twój świat na twoim koncie, więc otwiera się tak samo na każdym urządzeniu. Yazar.io przechowuje opisy encji, notatki i wartości pól własnych zaszyfrowane AES-256-GCM, a eksport jest możliwy w każdej chwili (prywatność). Tak czy inaczej trzymaj kopię gdzie indziej; poradnik Obsidiana o kopiach zapasowych ostrzega, że usługi synchronizacji nie są pomyślane jako kopie zapasowe.

Praca offline#

Tu wygrywa Obsidian. Sejf jest na twoim urządzeniu, więc utrata zasięgu niczego nie zmienia. Yazar.io potrzebuje połączenia, żeby tworzyć lub edytować wpisy. Jego aplikacje na iPhone’a, iPada i Androida podczas krótkich przerw w zasięgu nadal pokazują książki, które były już otwierane, a strona internetowa nie działa offline (FAQ o pracy offline). Na dłuższą podróż Yazar.io proponuje wyeksportować książkę do Markdown i czytać ją po drodze.

Szablony#

Szablony pól w Yazar.io ustalają domyślne pola każdej sekcji, w typach takich jak tekst, liczba, data, lista wyboru, pole wyboru i relacja, a zmiana szablonu nigdy nie narusza istniejących wpisów (aktualizacje). Wtyczka Templates (Szablony) w Obsidianie wstawia w miejscu kursora napisaną przez ciebie notatkę, ze zmiennymi takimi jak {{title}} i {{date}} (szablony); w połączeniu z właściwościami daje pola różnych typów. Szablony Obsidiana są bardziej elastyczne. Te w Yazar.io są szybciej gotowe do pracy.

Osie czasu i drzewa genealogiczne#

To najwyraźniejsza przewaga Yazar.io z punktu widzenia powieściopisarza. Oś czasu łączy każde wydarzenie z jego postaciami i miejscami i pokazuje te wydarzenia na ich stronach w kolejności, a relacje rodzicielskie zasilają Drzewo genealogiczne, które można przestawiać, przeciągając elementy (aktualizacje; funkcje). Poradnik o drzewie genealogicznym i poradnik o osi czasu omawiają, co warto zapisywać. W Obsidianie oba elementy budujesz samodzielnie, jak w przykładzie z rodziną Vane. Wtyczki społeczności mogą dodać więcej, ale uruchamiają kod osób trzecich, a dokumentacja Obsidiana ostrzega, że może on wyrządzić szkody (wtyczki społeczności).

Udostępnianie czytelnikom#

Yazar.io zamienia książkę w wiki tylko do odczytu, dostępną w obu planach, z wybranymi przez ciebie sekcjami; notatki nigdy nie są udostępniane. Oś czasu można opublikować i domyślnie jest wyłączona (wiki, aktualizacje). Ustawiasz ją jako prywatną, niepubliczną lub publiczną, i możesz dodać hasło (FAQ). Obsidian Publish to usługa hostingowa w chmurze, która publikuje wybrane notatki jako wiki lub stronę internetową (Publish); sprawdź jej aktualne warunki. Bez niej udostępnianie oznacza wysyłanie plików.

Częste błędy przy wyborze#

• Budowanie systemu zamiast książki. Sejf Obsidiana potrafi pochłonąć tygodnie projektowania folderów. Najpierw wprowadź przykład z rodziną Vane, a potem dodawaj strukturę.
• Traktowanie synchronizacji jak kopii zapasowej. Poradnik Obsidiana mówi, że nią nie jest. W Yazar.io twoją kopią jest eksport, więc rób go regularnie.
• Oczekiwanie, że Yazar.io zaimportuje twój sejf. Nie ma importu; przeprowadzka oznacza przepisywanie.
• Odtwarzanie dedykowanego narzędzia z wtyczek. Jeśli chcesz gotowych sekcji, osi czasu i drzewa genealogicznego, stos wtyczek może kosztować więcej czasu, niż pozwoli zaoszczędzić.
• Ocenianie limitów na podstawie przykładu. Plan darmowy Yazar.io pozwala na 15 edytowalnych wpisów na sekcję: wystarczy na Corrow, ale może nie wystarczyć na obsadę cyklu (plany).

Kto powinien wybrać które narzędzie#

Poradnik o biblii serii pokazuje, co musi śledzić długi cykl, niezależnie od narzędzia. Mistrz gry, który chce, żeby gracze odkrywali świat przez mapę, powinien przeczytać też porównanie Obsidian czy World Anvil. Co do współdzielonego sejfu, dokumentacja Obsidiana podaje, że współpracownicy dostają uprawnienia właściciela z wyjątkiem zapraszania innych i widzą nawzajem swoje zmiany po synchronizacji (współdzielone sejfy); Yazar.io w ogóle nie ma wspólnej edycji.

Przenoszenie między narzędziami#

Z Yazar.io do Obsidiana. Wyeksportuj książkę do Markdown, czyli do pliku .zip, który Yazar.io opisuje jako zgodny z Obsidianem i Notionem (aktualizacje). Obsidian przyjmuje pliki Markdown wrzucone do sejfu, a jego oficjalna wtyczka Importer akceptuje archiwa .zip (import). Obrazy nie są dołączane, więc portrety skopiuj ręcznie. Potem otwórz którąś postać i sprawdź, czy linki i relacje dotarły jako linki, czy jako zwykłe nazwy.

Z Obsidiana do Yazar.io. Do Yazar.io nie da się niczego zaimportować (FAQ o pracy offline), więc przepisujesz lub wklejasz wpis po wpisie. Zacznij od wpisów potrzebnych w najbliższych rozdziałach, a nie od całego sejfu, i do końca przeprowadzki traktuj sejf jako tylko do odczytu, żeby istniał jeden kanon.

Korzystanie z obu. Yazar.io proponuje eksport do Markdown do czytania offline lub jako kopię zapasową. Po każdej wersji roboczej eksportuj książkę do osobnego sejfu Obsidiana: masz wtedy lokalne pliki i pełnotekstowe wyszukiwanie, a Yazar.io pozostaje wersją, którą edytujesz. Więcej opcji znajdziesz w zestawieniu narzędzi do worldbuildingu.