Fictieve plaatsnamen bedenken met een klein taalpatroon

Je hebt namen nodig voor een rivier, een oversteekplaats en de stad ernaast. Met drie losse, indrukwekkende woorden vul je de lege labels, maar je mist een nuttig verband. Een bescheiden naamgevingspatroon laat die plaatsen al verbonden aanvoelen voordat je hun geschiedenis uitlegt.

De voorbeelden hieronder zijn voor deze oefening verzonnen. Het zijn geen vertalingen uit een echte taal en geen bewering over hoe alle talen zich ontwikkelen. Deze aanpak levert een werkbare naamgevingsconventie op, geen volledige kunsttaal.

Kies een klein klankpalet#

Kies een paar medeklinkers en klinkers die je bij hardop lezen makkelijk uit elkaar houdt. Gebruik voor dit voorbeeld korte lettergrepen zoals na, ve, lo en mi. Besluit dat stammen één of twee lettergrepen hebben, en bedenk niet voor elke nederzetting nieuwe spellingsregels.

Schrijf vijf kandidaatnamen in een alinea in plaats van ze los te beoordelen. Worden twee belangrijke plaatsen moeilijk uit elkaar te houden, verander er dan één. De lezer moet herkennen waar de scène naartoe is verplaatst, ook als de namen familie van elkaar lijken.

Maak één combinatieregel#

Verzin drie stammen: nava voor rivier, lo voor oversteekplaats en mi voor boven. Zet het beschrijvende deel vooraan. De oversteekplaats wordt Navalo, een hoger gelegen oversteekplaats wordt Milo. Deze betekenissen horen alleen bij deze verzonnen oefening.

Bepaal hoeveel informatie een naam moet dragen. Noem je elke plaats naar haar volledige geografische beschrijving, dan worden de namen log. Houd een beknopt overzicht bij naast de kaart van de regio: spelling, bedoelde uitspraak, betekenis en waar de naam naar verwijst.

Bepaal wie welke naam gebruikt#

Een naam op een officiële kaart hoeft niet de naam te zijn die een personage thuis gebruikt. Het bestuur schrijft misschien Navalo, terwijl bewoners de buurt in de taal van je vertelling Oude Veer noemen. Leg het verband in een scène voordat je achteloos tussen de twee afwisselt.

Geef rivaliserende namen een spreker en een reden. Een koopman gebruikt liever de naam die klanten kennen; een ontheemde familie houdt vast aan een oudere naam; een kind gebruikt een bijnaam. Laat een hele bevolking niet met één en dezelfde houding over haar verleden spreken.

Gebruik uitzonderingen bewust#

Eén naam die nergens bij aansluit, kan een andere geschiedenis suggereren. Bepaal of hij uit een eerdere nederzetting stamt, een geleende naam is of het gevolg van een recente officiële wijziging. Je hebt geen volledig uitgewerkte tweede taal nodig om dat onderscheid eerlijk in je notities vast te leggen.

Zet elke naamswijziging op je tijdlijn. Is een document ouder dan de wijziging, dan hoort het de naam te gebruiken die past bij de schrijver en de datum ervan. Dat verschil kan een aanwijzing worden in plaats van een toevallige continuïteitsfout.

Werk het voorbeeld uit in één vallei#

De opening vroeg om een rivier, een oversteekplaats en een stad. De rivier is Nava, de oversteekplaats Navalo. Stel dat de stad is gegroeid rond een markt waar reizigers op de veerpont wachtten. Voeg één stam toe, mena voor markt, en de markt bij de oversteek wordt Lomena.

In de dagelijkse omgang slijten namen af, dus noemen bewoners de stad Mena, “de markt”, en laten ze Lomena over aan documenten. Een personage dat de volledige naam gebruikt, klinkt nu als een klerk of een buitenstaander.

Voeg de uitzondering als laatste toe. Het verwoeste fort boven de oversteekplaats heet Kethrum, opgebouwd uit klanken die je palet nooit gebruikt. Volgens je notities kreeg het zijn naam vóór de nederzettingen aan de rivier, van mensen die later zijn vertrokken. De tekst hoeft dat nooit te zeggen; de afwijkende klank wijst al op een oudere geschiedenis.

Het namenregister van de vallei blijft kort:

Test de namen in de scène#

Lees de echte dialoog hardop. Kan een lezer de route volgen zonder na elke zin een woordenlijst te raadplegen? Gebruikt het perspectiefpersonage een naam die het zou kennen? Onderbreekt uitleg over de stam de scène meer dan dat ze helpt?

Controleer opvallende verzonnen namen voor publicatie op onbedoelde bestaande betekenissen of associaties in de talen die voor je publiek relevant zijn. Deze oefening doet die controle niet voor je. Houd een namenregister bij, zodat later onderzoek en redactionele wijzigingen de kaart, het manuscript en je naslagnotities tegelijk bereiken.

Los veelvoorkomende naamproblemen op#

Lees een heel hoofdstuk in één keer en koppel wat je opvalt aan een waarschijnlijke oorzaak:

Schaal het patroon naar je verhaal#

Een verhaal in één stad heeft genoeg aan één palet, een handvol stammen en een register dat kort genoeg is om te onthouden.

Een reis door meerdere regio’s vraagt om grenzen die de lezer kan horen. Geef elk taalgebied een eigen palet, anders in klank en lettergreepvorm, niet alleen in spelling. Waar gebieden elkaar raken, kun je geleende namen verwachten, en plaatsen die aan weerszijden anders heten. Werk de cultuur achter elk palet uit voordat je namen gaat vermenigvuldigen. Moeten die talen ook op de pagina gesproken worden, ga dan verder met een fictieve taal bedenken.

In sciencefiction krijgt een nederzetting eerder een naam dan dat ze vanzelf groeit: naar een stichter, een schip of een verkenningscode. De officiële aanduiding en de bijnaam van de bewoners kunnen dezelfde spanning dragen als Navalo en Oude Veer. Voor de instellingen die officiële namen zouden uitgeven, lees je hoe je een nederzetting rond één beperking opbouwt.

In een boekenserie liggen namen die al gedrukt zijn vast. Een latere wijziging heeft een reden in het verhaal nodig en een datum op je tijdlijn.

Houd een namenregister bij in Yazar.io#

Yazar.io is handig voor een namenregister. Geef elke plaats een item in Locaties met velden voor de officiële naam, de alledaagse naam en de bedoelde betekenis. Stel ze één keer in via het sectiesjabloon, en elke nieuwe plaats vraagt om dezelfde drie (veldsjablonen). De Woordenlijst is een goede plek voor de stammen en lettergrepen waaruit je namen zijn opgebouwd.

Noteer welk personage welke versie gebruikt. Omdat Yazar.io namen automatisch linkt en elke pagina een paneel met backlinks heeft, toont de pagina van een plaats welke personages en items haar noemen. Zo vind je snel wiens dialoog je na een naamswijziging moet nalopen (functies). Je manuscript en kaart staan buiten Yazar.io, dus die pas je zelf aan; een item hernoemen verandert geen tekst die elders is geschreven.