Een worldbuilding wiki in Notion die bruikbaar blijft

Je wereld in Notion begon als één pagina met de naam “Wereld”. Zes maanden later bevat ze veertig geneste pagina’s, waarvan drie “Overig” heten, en je kunt niet zeggen wie de sluisdeur beheert waar je plot van afhangt zonder de helft ervan te openen. Notion heeft niets verkeerd gedaan. Een boom van pagina’s weet gewoon niet dat een personage bij een factie hoort of op een bepaalde plek woont.

Deze gids bouwt een kleine wiki op rond die verbanden. Hij is gebaseerd op het helpcentrum van Notion, gecontroleerd op 11 oktober 2026, niet op praktijktests, en de indeling is een redactionele suggestie. Het doorlopende voorbeeld is Saltmere, een verzonnen moerasstad waar twee facties ruziën over de sluisdeuren die de zee uit de zoutpannen houden.

Begin met drie databases, niet met een boom van pagina’s#

In Notion is een database een verzameling pagina’s. Elk item dat je toevoegt, is een volwaardige pagina waarin je kunt schrijven, en properties (eigenschappen) geven het labels zoals datums, status en links (introductie tot databases). Dat is precies de vorm die een wereldwiki nodig heeft: het item over Odile Sarr kan een lange voorgeschiedenis bevatten en toch in een veld waarop je kunt filteren vermelden welke factie ze dient.

Maak drie databases op volledige pagina: Personages, Plaatsen en Facties. Databases op volledige pagina staan in de zijbalk zoals elke andere pagina; inline databases staan binnen een andere pagina en verbergen hun knoppen tot je er met de muis overheen gaat (introductie tot databases). Saltmere begint met zeven items:

• Personages: Odile Sarr, een sluiswachter; Casimir Lusk, agent van de zouthandelaars.
• Plaatsen: Saltmere, de Lower Pans, Gate Nine.
• Facties: de Tide Wardens, de Brine Guild.

Wacht nog met een vierde database. Religies, magische regels of gebeurtenissen kunnen gewone pagina’s blijven tot je er meerdere hebt en ze wilt sorteren of filteren.

Geef elke database een paar properties waarop je filtert#

Een property verdient haar plek als je erop filtert, sorteert of groepeert. De typen van Notion zijn onder meer Text, Number, Select, Multi-select, Status, Date, Relation en Rollup; met Select kies je één optie uit een lijst en met Multi-select één of meer (database-properties). Al het andere hoort in de tekst van de pagina.

Canon doet het meeste werk. “Casimir is misschien Odiles halfbroer” blijft Open tot een scène het beslist, en met één filter zie je alle open vragen tegelijk. Lopen items vol met lege velden, dan kan het menu Customize page een property verbergen zolang ze leeg is (introductie tot databases).

Verbind de databases met relaties in twee richtingen#

Een relatie koppelt items in verschillende databases. Relaties werken standaard maar één kant op, maar als je er een aanmaakt, kun je “Show on [database name]” aanzetten. Dat voegt een overeenkomende property toe aan de andere database, zodat wijzigingen in beide richtingen doorwerken (relaties en rollups). Voeg je Odile vanaf haar eigen pagina toe aan de Tide Wardens, dan verschijnt ze zonder extra stap tussen de leden van de Wardens.

Twee instellingen passen goed bij worldbuilding. Een relatie kan beperkt worden tot één pagina, wat past bij Thuis als elk personage één vaste uitvalsbasis heeft. Een database kan ook een relatie met zichzelf hebben: een relatie Rivalen in Personages koppelt Casimir en Odile, en als de relatie in twee richtingen uitstaat, werkt één property beide kanten op (relaties en rollups).

Laat de relatie het feit dragen. Noemt de openingsalinea van Odile haar “een Warden” en zegt haar property Factie later Brine Guild, dan heb je twee antwoorden en geen manier om te zien welk antwoord actueel is. De gids over notities in Obsidian pleit om dezelfde reden voor één vaste plek per feit.

Gebruik rollups voor vragen die je echt stelt#

Een rollup leest een property via een relatie en rekent ermee. Er zijn opties als Show original, Show unique values en verschillende tellingen, plus Sum, Min en Max voor getallen (relaties en rollups). Voeg er alleen een toe als hij een vraag beantwoordt die je steeds weer stelt.

In Saltmere verdienen er twee hun plek:

1. Welke facties hebben hier mensen? Geef bij het aanmaken van Thuis de omgekeerde property in Plaatsen de naam “Mensen hier”. Een rollup op Mensen hier die de unieke waarden van hun Factie toont, laat zien dat Gate Nine zowel Wardens als Guild herbergt, en precies daarom doet die sluisdeur ertoe.
2. Hoeveel bij naam bekende leden heeft elke factie? In Facties laat een rollup Count all op Leden zien dat de Brine Guild er één heeft. Een hint dat die factie voor hoofdstuk zeven een tweede gezicht nodig heeft.

Het helpcentrum noemt twee beperkingen: je kunt geen rollup van een rollup maken, en een rollup is alleen sorteerbaar als hij een getal oplevert. Heeft je wereld een eigen kalender, dan werkt een property van het type Number voor het jaartal misschien beter dan een property van het type Date, omdat Min en Max met getallen werken. De gids over tijdlijnen behandelt wat dat jaarveld moet vastleggen.

Bouw een startpagina uit gekoppelde weergaven#

Op de startpagina begint elke schrijfsessie. Kopieer er geen lijsten naartoe, maar voeg gekoppelde weergaven (linked views) van je databases toe. Weergaven, filters, sorteringen en groeperingen die je in een gekoppelde weergave verandert, laten de weergaven van de oorspronkelijke database ongemoeid, terwijl wijzigingen in pagina’s en properties wel in het origineel terechtkomen (gegevensbronnen en gekoppelde databases).

De startpagina van Saltmere bevat er drie:

• Open vragen: Personages, gefilterd op Canon is Open.
• Wie is waar: Personages als bord, gegroepeerd op Thuis.
• Hoofdstuk zeven: Plaatsen, gefilterd op Gate Nine en de Lower Pans.

Elke weergave houdt haar eigen instellingen, en een filter kun je voor iedereen opslaan of alleen voor jezelf bewaren (weergaven, filters, sorteringen en groepen). De indeling Calendar ordent items op een property van het type Date, dus een wereld zonder echte kalenderdatums heeft er misschien weinig aan.

Koppel elke nieuwe functie, voordat je haar toevoegt, aan de vraag die ze beantwoordt:

Voeg een databasesjabloon toe zodra een paginavorm zich herhaalt#

Schrijf de eerste drie personagepagina’s met de hand. Zodra je weet welke koppen je invult, maak je er een sjabloon van: open het keuzemenu naast New, kies + New template en stel daarna de waarden van de properties en de inhoud van de pagina in. Een sjabloon kan elk soort inhoud bevatten en is alleen beschikbaar in de database waarin je het hebt gemaakt (databasesjablonen).

Een personagesjabloon voor Saltmere kan Canon op Open hebben staan en vier koppen bevatten:

Wat ze willen
Waar ze bang voor zijn
Wat ze weten en anderen niet
Rol in het verhaal

Laat relatie-properties in het sjabloon leeg. De help van Notion waarschuwt dat een ingevulde relatie elke pagina die je met het sjabloon maakt aan dezelfde bestaande pagina koppelt, zodat elk nieuw personage ongemerkt lid zou worden van de Tide Wardens. De gids over personages laat zien welke vragen een eigen kop waard zijn.

Volg één wijziging door Saltmere#

In je derde versie besluit je dat de Brine Guild zich voor de storm met steekpenningen de controle over Gate Nine heeft verschaft. Voer de wijziging overal door:

1. Verander op Gate Nine de property Beheerd door van Tide Wardens in Brine Guild. De relatie werkt in twee richtingen, dus de pagina van de Guild wordt ook bijgewerkt.
2. Open de backlinks van Gate Nine. Notion maakt elke keer dat je een pagina met @ vermeldt een backlink aan en toont backlinks onder de titel, of tussen de properties van een databasepagina (links en backlinks). Een scènenotitie met de zin “@Gate Nine is de trots van de Wardens” klopt nu niet meer.
3. Doorzoek de werkruimte op zinsdelen als “sluisdeur van de Wardens”. Gewone tekst die de pagina nooit heeft vermeld, laat geen backlink achter.
4. Controleer Odile. Bewaakt ze nog steeds een sluisdeur die haar factie niet meer beheert, zet de vraag dan op Open in plaats van scènes uit je geheugen op te lappen.

Stap twee werkt alleen als je plaatsen met @ vermeldt in plaats van hun namen uit te typen. Kweek die gewoonte op de eerste pagina, niet op de veertigste.

Herstel de fouten waardoor een wiki in Notion verstoft#

Stem de wiki af op het project en de mensen#

Eén roman. Drie databases en een startpagina zijn meestal genoeg. Voeg Lore of Gebeurtenissen alleen als vierde database toe als je een stuk of twaalf items van die soort hebt.

Een boekenserie. Voeg een database Boeken toe en een relatie Komt voor in vanuit Personages; een rollup Count all laat dan zien wie meer dan één boek heeft gedragen. De gids over de story bible behandelt wat het naslagwerk van een boekenserie moet vastleggen.

Schrijven zonder verbinding. Offline gebruik werkt in de desktop- en mobiele apps van Notion, niet in een browser. Je zet pagina’s op Available offline; hun subpagina’s worden niet automatisch gedownload, en van een database komen alleen de eerste 50 rijen van de eerste weergave mee (pagina’s offline gebruiken). Zet de weergave die je het meest nodig hebt bovenaan.

Een medeschrijver of een spelgroep. Bij de toegangsniveaus hoort Can edit content, waarmee iemand in een database pagina’s en waarden van properties kan aanmaken en bewerken zonder de structuur te veranderen, en Can view, dat alleen lezen toestaat. Gasten hebben een eigen Notion-account nodig (delen en machtigingen). Met Lock database voorkom je dat anderen properties en optiewaarden wijzigen (introductie tot databases). Een gefilterde gekoppelde weergave is geen privacymaatregel: ze volgt het toegangsniveau van de oorspronkelijke database, en mensen hebben toegang tot die database nodig om de weergave überhaupt te zien. Bewaar spoilers op pagina’s die je spelers niet kunnen openen.

Een kopie bewaren. Met de versiegeschiedenis herstel je eerdere versies van een pagina, maar hoe ver die teruggaat, hangt af van je abonnement (content verwijderen en herstellen). Je kunt pagina’s ook exporteren als HTML, PDF of Markdown, met CSV voor databases (je content exporteren). Exporteer de wiki af en toe en open de bestanden om te zien wat er bewaard is gebleven.